Jeugdzorg gaat ingrijpend op de schop

dinsdag 4 oktober 2011

Gemeenten krijgen nog een flinke dobber aan hun nieuwe verantwoordelijkheid die zij van de provincie moeten gaan overnemen. Niet alleen nemen zij de bestuurlijke en financiële verantwoordelijkheid over, maar tegelijk moeten zij het gehele jeugdzorgstelsel verbouwen. Dit hebben de regeringspartijen in hun regeerakkoord afgesproken. Dat is ingrijpend en veelomvattend.

De decentralisatie gaat gepaard met maximale beleidsvrijheid en minimale verantwoordingsverplichting en het wegnemen van onnodige bureaucratie opdat de burger zijn eigen verantwoordelijkheid kan nemen. Daarbij wordt afgezien van uitgebreide kwaliteitseisen en dichtgetimmerde regelingen. Gemeenten zijn zelf verantwoordelijk voor de uitvoering en democratische controle.

Ongetwijfeld zal deze verschuiving voor Hillegom binnen het verband van Holland Rijnland worden opgepakt en is daar in het regiocongres al aan de orde geweest. Dat neemt niet weg dat gemeenten daarin tijdig hun eigen beleid moeten formuleren en afstemmen in de regio. Een flinke klus op een nieuw en moeilijk terrein.

Cliënt centraal

In de nieuwe opzet moet de cliënt centraal staan, waarbij ook beter geluisterd en onderzocht moet worden wat het eigenlijke probleem is, zoals dat bij de WMO ook de bedoeling is met de “kanteling”. Ook moeten cliëntenorganisaties betrokken worden bij het beleid van de gemeenten. Alle zorg moet in één hand komen en dicht bij de cliënt zijn (hulp in directe leefomgeving) en toegankelijk zijn.

Het Landelijk Cliëntenforum Jeugdzorg (LCJ), het Expertisecentrum voor Jeugd Samenleving en Opvoeding (JSO) en Zorgbelang Zuid-Holland organiseren regelmatig bijeenkomsten om met alle betrokken patijen te spreken over de risico’s en kansen die er bij deze grote operaties bekeken moeten worden.

In de bijeenkomst van 27 september 2011 in de Statenzaal van het Provinciehuis in Den Haag kwamen alle partijen aan het woord. Een flinke delegatie jongeren met ervaring in de jeugdzorg bracht daarbij helder naar voren wat er aan schort en waar zij aandacht voor willen zien.

Zorgen over de zorg

Zorgen werden geuit over de mogelijke verschillen die tussen het beleid van gemeenten zullen ontstaan, waardoor er grote kans is op rechtsongelijkheid voor de jongeren afhankelijk van hun woonplaats.

Het feit dat gemeenten niet hebben laten zien dat ze de WMO soepel konden invoeren, waardoor een project als de kanteling nodig bleek, maakt velen ongerust over de toekomstige kwaliteit van de jeugdzorg.

De financiering via het gemeentefonds gaat niet met geoormerkt geld. De gemeenteraden zijn straks dus verantwoordelijk voor de besteding van het geld en controle op de realisatie van het afgesproken beleid. Dat legt een flinke last bij de gemeenteraden, omdat enig inzicht in het geheel ook daar van groot belang wordt. De angst betstaat dat om electoraal gewin geld voor de jeugdzorg ook anders besteed kan worden.

Gemeenten aan de slag

Gemeenteraden zijn nog niet bezig met dit onderwerp, mede omdat er nog zoveel onduidelijkheden zijn. Wel vindt er in HollandRijnland-verband overleg plaats op ambtelijk niveau met de provincie. Met de beoogde einddatum van 2016 ligt het toch voor de hand dat er tenminste een oriëntatie op dit onderwerp op korte termijn moet starten.

Wmo-adviesraden kunnen in hun samenwerkingsregio ook vast gaan overleggen hoe zij dit willen gaan “aanvliegen”.